Ka diçka të pazakontë në mënyrën se si njerëzit po dalin në rrugë këto ditë në Shqipëri. Nuk është ajo protesta klasike e militantëve të mbledhur me autobusë, as marshimi ceremonial i partive që matin forcën me flamuj e parrulla të gatshme. Kjo frymë duket ndryshe, sepse ka lindur jashtë zyrave politike, larg tavolinave të marrëveshjeve dhe pa komandën e zakonshme të liderëve që prej dekadash sillen si pronarë të revoltës publike.
✊ Një zemërim që nuk lindi në zyra
Në bulevard po shfaqen njerëz që deri dje nuk kishin protestuar kurrë. Pensionistë që mezi mbajnë frymën ekonomike të familjes, të rinj që jetojnë me idenë e largimit, prindër që nuk shohin më asnjë garanci për fëmijët e tyre, qytetarë që për vite të tëra heshtën nga frika, nga lodhja ose nga bindja se asgjë nuk ndryshon. Dhe pikërisht kjo është arsyeja pse kjo protestë po tremb kaq shumë.
Sepse ajo nuk ka lindur për të sjellë një parti tjetër në pushtet. Nuk ka lindur as për t’i hapur rrugën një lideri të ri. Ajo ka lindur si refuzim i të gjithë sistemit politik që për 35 vite ndërtoi një Shqipëri ku qytetari ndjehet gjithmonë i tradhtuar, i grabitur dhe i përjashtuar.
🎭 Pushtimi i protestës nga “organizatorët”
Por sapo një revoltë qytetare fillon të marrë frymë vetë, menjëherë afrohen ata që duan ta administrojnë. Në ekranet televizive dhe në rrjetet sociale kanë nisur të shfaqen figura që vetëshpallen organizatorë, strategë, udhëheqës moralë të protestës, njerëz që kërkojnë të vendosin vulën e tyre mbi një zemërim që nuk u përket.
Disa mbajnë fjalime në mikrofon dhe më pas përfundojnë në lista “intelektualësh” që, sipas propagandës së re virtuale, duhet të udhëheqin revolucionin. Të tjerë përpiqen të ndërtojnë struktura, shtabe, koordinime dhe hierarki, sikur qytetarët të mos ishin individë të lirë, por turmë që pret komandë.
Është pikërisht këtu ku nis rreziku real për protestën.
Sepse në momentin që një lëvizje qytetare fillon të identifikohet me emra të caktuar, ajo humbet fuqinë e saj më të madhe: anonimitetin kolektiv të revoltës. Protesta nuk është e askujt dhe pikërisht për këtë arsye është e të gjithëve.
As partitë tradicionale, as figurat e reja që kërkojnë protagonizëm politik, nuk mund ta marrin pronësinë e saj. As militantët e vjetër, as patronazhistët modernë, as figurat që përpiqen të ndërtojnë karrierë mbi zemërimin popullor nuk mund të flasin në emër të mijëra qytetarëve që dalin në rrugë për hallet e tyre personale.
🔥 Frika e pushtetit nga turma pa lider
Qeveritë nuk kanë frikë nga protestat e kontrolluara. Përkundrazi, ato shpesh dinë si t’i menaxhojnë, si t’i konsumojnë dhe si t’i përdorin politikisht. Frika e vërtetë lind kur turma nuk ka kokë të prerë, kur revolta nuk negocion dhe kur zemërimi nuk kanalizohet nga partitë.
Pikërisht kjo duket se po shqetëson pushtetin.
Që në ditët e para nisi evidentimi publik i figurave që mbështetën protestën. U përdorën etiketime, sulme, intimidime dhe tentativa për të frikësuar këdo që ngrinte zërin. Ishte një përpjekje klasike për të personalizuar revoltën, për ta kthyer atë nga një shpërthim popullor në një konflikt mes individësh të caktuar dhe pushtetit.
Por kjo strategji nuk prodhoi efektin e pritur. Përkundrazi, sa më shumë u tentua të frikësoheshin njerëzit, aq më shumë u shtua nervi publik. Sepse shqiptarët kanë filluar të kuptojnë se problemi nuk është vetëm një qeveri, por një kulturë e tërë politike që prej dekadash sillet me shtetin si me pronë private.
Dhe për këtë arsye pushteti kërkon organizatorë. Sepse organizatorët mund të goditen, mund të komprometohen, mund të blihen ose mund të eliminohen politikisht. Një popull i tërë është shumë më i vështirë të neutralizohet.
🧱 Një protestë me një mijë plagë
Ndryshe nga protestat klasike shqiptare, kjo lëvizje nuk bashkohet rreth një kauze të vetme. Në atë shesh takohen zemërime të ndryshme, histori të ndryshme dhe plagë që politika i ka lënë hapur prej dekadash.
Dikush proteston sepse nuk përballon më çmimet. Një tjetër sepse sheh vendin të zbrazet çdo ditë. Dikush tjetër sepse ndihet i poshtëruar nga korrupsioni, nga arroganca e pushtetit, nga padrejtësia që ka hyrë në çdo qelizë të jetës publike.
Ka njerëz që protestojnë për tokën, për pronën, për pagat, për dinjitetin, për mungesën e shpresës. Ka qytetarë që ndihen të tradhtuar nga çdo parti që kanë votuar ndër vite. Dhe pikërisht ky shumëllojshmëri motivesh e bën protestën të fortë, por edhe të pamundur për t’u kontrolluar.
Askush nuk del aty për të shpëtuar një politikan. Askush nuk marshon për të ngritur në fron një lider të ri. Turma nuk kërkon thjesht ndërrim emrash, por rrëzim të një mentaliteti të tërë qeverisës që ka mbijetuar duke ricikluar fytyra dhe premtime.
Kjo është arsyeja pse tentativa për të ndërtuar “udhëheqës” artificialë shihet nga shumë protestues si një kurth i pastër politik.
🇦🇱 Revolucioni i njerëzve pa podium
Në fund, ndoshta forca më e madhe e kësaj lëvizjeje qëndron pikërisht te mungesa e një pronari politik. Ajo nuk ka një podium të vetëm, nuk ka një emblemë të vetme dhe nuk ka një lider që mund të dalë nesër e të bëjë pazare në emër të turmës.
Organizatori real është qytetari anonim. Ai që ecën në bulevard pa kamera pas vetes. Gruaja që del për herë të parë në protestë. I riu që nuk pranon më të jetojë me idenë e arratisjes. Pensionisti që ndjen se është braktisur nga shteti që pagoi gjithë jetën.
Kjo është arsyeja pse protesta ka krijuar një energji që politika nuk po arrin ta lexojë plotësisht. Sepse nuk funksionon me logjikën tradicionale të opozitës dhe pushtetit. Nuk është një luftë për rotacion, por për refuzim.
Dhe ndoshta për herë të parë pas shumë vitesh, një pjesë e shqiptarëve po ndjen se po del në rrugë jo për dikë tjetër, por për veten.
Nëse kjo frymë do të mbijetojë pa u kapur nga partitë, pa u deformuar nga egoja e individëve dhe pa u shuar nga frika, atëherë kjo protestë mund të mbetet gjatë në kujtesën e vendit jo si një demonstratë e zakonshme, por si momenti kur qytetarët vendosën të mos presin më shpëtimtarë.
Sepse revolucionet e vërteta nuk lindin nga podiumet. Ato lindin kur njerëzit e zakonshëm kuptojnë se askush tjetër nuk do ta shpëtojë vendin në vend të tyre.
