Shqipëria sot ngjan njësoj me atë që përshkruan Sami Frashëri në kapitullin “Shqipëria ç’është”, të kryeveprës së Tij “Shqipëria c’ka qenë, ç’është e ç’do të jetë”.
E njëjta mendësi, e njëjta sjellje, të njëjtat probleme si në Shqipërinë e Samiut 1899, ashtu dhe në të sotmen.
2 000 000 shqiptarë jetonin në trojet e Shqipërisë dhe 1 000 000 jashtë tyre. I njëjti raport edhe sot. Mesa duket nuk mban më shumë njerëz kjo tokë, e cila është më zvogëluar në kufinj sesa ajo e kohës së Samiut.
Shqiptarët jetonin me plaçkë lufte si ushtarë të ushtrisë turke dhe me të ardhura nga puna në emigracion. Njësoj dhe sot, me ndryshimin që lufta është trafiku i drogës.
Shteti (taksidarët) bësheshin bashkë me hajdutët e kusarët për të vjelë me pahir taksat e pa përballueshme të shqiptarëve të ndershëm. Njësoj si sot. Po idem.
Shqipëria duhet të kërkojë miqësinë e perëndimit dhe jo të fqinjëve turqë, serbë e grekë – konstaton Samiu. Mesa duket edhe atëherë ka patur shqiptarë si Edvini që brakisin perëndimit për tu bërë tok me turqët, grekët e serbët. Sot Shqipëria zyrtare ka braktisur rrugën e schengen për tu ngulur në atë të minischengen ku fiton Serbia…
Edhe gjuha shqipe vijon të jetë e rrezikuar, njësoj si në 1899. Deformimi i fjalëve shqip; letërsia e varfër në fjalor; arsimi shqip drejt degjenerimit; analfabetizmi që kërcënon janë shenja të vitit 1899.
Nuk e dimë as ne, siç nuk e gjeti dot as Samiu, se “çdo të bëhet” me Shqipërinë. Por qartësisht e dimë se ç’është, ashtu siç e përshkruan dhe Samiu në atë kohë, përshkrim që vlen dhe në këtë kohë. Njësoj…
