Në çdo vend normal, disa shifra do të mjaftonin për të rrëzuar një qeveri, disa fakte për të hapur një epokë të re. Në Shqipëri, të njëjtat shifra dhe fakte prodhojnë vetëm zhurmë të kontrolluar dhe një ndjesi mpirjeje kolektive.

Kur flitet për miliarda euro të zhdukura, për institucione që funksionojnë si dekor dhe për një shtet që po humbet peshën sovrane, problemi nuk është më një qeveri e keqe, por një sistem që po shembet ngadalë.

Një pushtet që mbahet në këmbë artificialisht

Mbajtja në pushtet e një strukture të diskredituar nuk vjen nga forca reale politike, por nga dy mekanizma të studiuar me kujdes.

I pari është kontrolli pothuajse total i narrativës publike, ku realiteti filtrohet, relativizohet ose zhduket.

I dyti është presioni i vazhdueshëm ndaj çdo zëri kundërshtues, që shkon nga delegjitimimi moral deri te asgjësimi politik.

Në këtë klimë, qytetari nuk përballet me mungesë informacioni, por me tepricë manipulimi. Dhe manipulimi i vazhdueshëm lodh, çorienton dhe në fund neutralizon reagimin.

Alarmet që vijnë nga jashtë

Ndërkohë që brenda vendit gjithçka relativizohet, jashtë kufijve vëzhgimi është shumë më i ftohtë dhe më i prerë.

Shqipëria shihet gjithnjë e më shpesh si një territor i pasigurt institucionalisht, i ekspozuar ndaj ndikimeve të rrezikshme dhe pazareve që bien ndesh me interesat euroatlantike.

Këto sinjale nuk janë teori konspirative, por reflektim i një mosbesimi në rritje ndaj një qeverisjeje që nuk ofron më garanci as për transparencë, as për stabilitet afatgjatë.

Shoqëria mes zemërimit dhe apatisë

Një nga pasojat më të rënda të kësaj situate është paraliza qytetare. Zemërimi ekziston, por shpesh nuk gjen kanal.

Ironia dhe cinizmi janë bërë mekanizma mbrojtës, jo forma rezistence. Por një shoqëri që mëson të qeshë me tragjedinë e vet, rrezikon ta normalizojë atë.

Në këtë fazë, mosreagimi nuk është thjesht lodhje; është humbje kohe historike. Çdo ditë pa kundërshtim real e zhvendos më tej vijën e pakthimit.

Opozita: shumë zëra, asnjë drejtim

Në anën tjetër të skenës politike, alternativa vazhdon të jetë më shumë koncept sesa realitet.

Pjesëzat opozitare flasin shpesh njëkohësisht, por rrallë së bashku. Konfliktet e brendshme, dyshimet reciproke dhe ambiciet personale kanë krijuar një mozaik të copëzuar që nuk frymëzon besim.

Disa presin rënien e pushtetit si një proces natyror, pa e kuptuar se në politikë boshllëqet nuk mbeten kurrë të tilla. Nëse nuk mbushen me projekt dhe vizion, mbushen me kaos ose riciklim të së njëjtës elitë.

Dy skenarë, një përgjegjësi

Në thelb, zgjedhja është e qartë, edhe pse e vështirë. Ose ndërtohet një përballje serioze, e bashkërenduar dhe pa kalkulime të vogla, ose vendi futet në një cikël të ri zhgënjimi. Bashkimi nuk është romantik, është domosdoshmëri funksionale.

Alternativa tjetër kërkon guxim politik të rrallë: një forcë që pranon të humbasë mbështetje afatshkurtër për të fituar besueshmëri afatgjatë, që refuzon kompromiset e lehta dhe e zhvendos betejën edhe jashtë kufijve, aty ku shpesh peshohen vendimet reale.

Koha që nuk pret

Historia nuk ofron pafundësisht momente korrigjimi. Ka çaste kur një shoqëri duhet të vendosë nëse do të jetë subjekt i ndryshimit apo objekt i tij. Shqipëria ndodhet pikërisht në një nga këto çaste.

Pyetja nuk është më kush do të qeverisë nesër, por nëse do të ketë ende një shtet funksional për t’u qeverisur. Dhe kjo është një pyetje që nuk mund të shtyhet më.